Baris Manço, yalniz Dogukan'la Batikan'i degil milyonlari yetim birakti

Mehmet Baris Manço yalniz Dogukan'la Batikan'i degil, 7'den 77'ye bütün sevdiklerini yetim birakti, karli bir Istanbul gecesinde ve de cüce subatin ilk günü... Ve de Galatasaray'li agabeyi Abdi Ipekçi'nin öldürüldügü günün 20. yildönümünde. Üstelik belediye baskani, Kültür Bakani, en önemlisi cumhurbaskani olamadan, Japonya'ya yerlesemeden göçtü gitti dost Baris aramizdan. Oysa, sevgili esi Lale'yle elele yillarca ne karli daglar asmis, ne okyanuslar geçmisti, ‘‘Adam Olacak Çocuk’’ lar için.

1 Ocak 1943 günü Üsküdar'da dünyaya gelen Baris Manço, 1 Subat l999 günü Türk Hafif Müzigi'nde büyük devrimler yapmis ve adini altin harflerle yazdirmis bir sanatçi olarak aramizdan ayriliverdi.

Ismail Hakki Bey ile Rikkat Uyanik Hanim, böyle bir evlada sahip olduklari için hep gururlandilar. Ekmegin karneyle dagitildigi yillarda dünyaya merhaba diyen Baris'in nüfus kagidinda 15 tane ekmek mühürü vardi. Bit salgini kirip geçirirken o ilkokulun merdivenlerini asindiriyordu. O yillarda Baris'in bir tek arzusu vardi, büyükelçi olacakti. Aradan yillar geçtikten sonra Manço hedef büyütecek önce Kültür Bakani, sonra Kadiköy Belediye Baskani en son olarak da Cumhurbaskani olmak isteyecekti.

DAGLAR DAGLAR'LA MÜZIGE MERHABA

Derken Galatasaray Lisesi'nin yolunu tutttu. Klasik, disiplinli ve kültür dolu yatili ögrencilik yillari onu bekliyordu. Çok basarili bir ögrenci degildi. Ikmaller ve Savas agabeyinin sopalariyla liseyi bitirdi. Baris hep yakinirdi; ‘‘Hiç parçalanacak oyuncagim olmadi’’ diye.

Fakat o günlerin Manço'sundaki Güzel Sanatlar'a yatkinlik belirtileri kimsenin gözünden kaçmiyordu. Bir yandan resimler yapiyor, bir yandan da besteler üzerinde çalisiyordu. Derken 1963 yilinda Belçika Kraliyet Akademisi'nin yolunu tuttu.

Istanbul'dan baska bir yer göremeden, otostop yaparak Belçika'ya gitti. Desen ve grafik sanatlar ögrenimi yaparak 1969 yilinda mezun oldu. Bu ögrenimi sirasinda Istanbul'la Brüksel arasinda mekik dokudu. Bir keresinde ‘‘Hayirli akrabalarim pederin vefatindan sonra bir çöp bile birakmamislar bana’’ diye dert yanmisti gülerek.

1960'li yillarda Türkiye'de Hafif Bati Müziginde Hayati Kafe, Erol Büyükburç, Metin Ersoy firtinasi esiyordu. Baris da aklina koymustu bu dünyanin içine girmeyi. 1970'in mart ayinda yaptigi ‘‘Daglar Daglar’’ dört ayda 700 bin satinca müzik dünyasinin içinde buldu kendini. Bu sarkiyi Keban'dan Istanbul'a minübüsle gelirken daglara baka baka bestelemisti. Artik onun yolu Anadolu rock müzigi üzerine olacakti. Tatli tatli yaristigi dönem arkadaslari, Fikret Kizilok ve Cem Karaca idi.

O yillarda müzik dünyasi da politik kisir çekismelerin içine düsmüstü. Anadolu yollarinda bir konsere giderken otobüsü bombalandi. Ölümden dönmüstü. Söyle anlatmisti o geceyi ve sonrasini: ‘‘Beni komünist diye öldürmek istediler. Biyiklarim yüzünden beni Mao'cu sandilar. Sonra Türkes'çi diye anildim. Siyasetle hiç ilgim yok. Ben Türklügümüzü korumamiz gerektigine inaniyorum, o kadar. Ben gerçek bir 68 kusagiyim.’’

Baris Manço günümüze kadar besteledigi 200'ün üzerindeki sarkisiyla milyonlarin kalbine taht kurdu. Yalniz Türkiye'de degil, Japonya'ya kadar birçok ülkede popüler sanatçi oldu. Bu besteleri kendisine 18 altin ve bir platin albüm/kaset ödülü kazandirdi. Bu sarkilarinin birçogu Yunanca'ya, Bulgarca'ya, Arapça'ya, Ibranice'ye, Japonca'ya, Farsça'ya çevrildi. Japonya'da iki CD'si yayinlandi.

DÜNYAYI DOLASTI

Baris Manço daha sonralari televizyon yapimciligina el atti. Büyük birikiminden her yas kusaginin yararlanmasini istiyordu. Biraz da seyyah olup, dünyayi gezmek vardi düslerinde. Ekim 1988'de, TRT 1 Televizyonu'na o güne kadar benzeri yapilmamis bir program önerdi. ‘‘Çocuk ve aileye yönelik egitici ve eglendirici bir dünya belgeseli’’ydi düsündügü. Yayina girdigi ilk gün milyonlarca izleyiciyi ekran basina toplayan ‘‘Baris Manço ile 7'den 77'ye’’, böylelikle onun bir baska yavrusu olacakti, ölümünden birkaç ay öncesine kadar.

Program çekimleri icin olusturulan TV ekibi, Ekvator'dan Kutuplar'a kadar yerküre üzerinde 150 degisik ülkeye giderek 500 bin km.'den fazla yol katetti. Bir baska deyisle, Baris Manço dünyanin çevresini 12 kez dolasmis oldu.

Devlet baskanlari, dünyaca ünlü sair, düsünür ve yazarlar, astronotlar, sporcular, süperstarlar da konuk olduklar Manço'ya. Bu program Türk Televizyonculugunda ulasilamamis pek çok rekoru da elde ederek ayri bir basariya ulasti.

Dünyanin çevresini 12 kez dolasan Manço, kendine ‘‘kaplumbaga’’ derdi, kalp krizi onu ilk kez 1982'de yoklamisti, 1999'da alip götürdü.

Baris Manço'nun bugüne kadar yaptigi söylesilerden kisa notlar:

‘‘Ülkemizdeki söhret meselesine gelince... Amerikali bir meslektasimin lafini çok tutmustum. 2000'li yillarda herkes meshur olacak ama sadece 15 dakika için...’’

‘‘Ben gerçek bir rocker'im. Belki kimse farketmiyor ama hayatimi hep rock felsefesine göre yasadim. Çok gezdim, çok gördüm ve gördüklerim sayesinde bilgimi arttirdim... Hep sordum, sorguladim...’’

‘‘Biz evde Lale'ye çocuklarla birlikte anne deriz... Çünkü o ben dahil hepimizin annesi... Ona çok sey borçuluyum’’.

‘‘Ben hiçbir zaman Japonya'da yasamak istedigimi söylemedim. Bu çok komik... Evet bana pek çok olanak sunuldu ama ben ülkemi seviyorum ve buradan ayrilmayi da düsünmüyorum...’’

‘‘Yasantimizin her dakikasi programlidir. Baska türlü bu tempo ayak uydurmak mümkün degil... Çalismayi seviyorum, bu yasam tarzimi da. Tek programlayamayacagimiz sey ölümdür..’’

‘‘Siyaset girmem hayattaki en büyük hatamdi. Ama uçurumun kenarindan döndüm. Baktim ki oradaki sartlar bana ve sagligima zarar verecek vazgeçtim. Ama bana uzun bir rahatsizlik süresine mal oldu...’’

Baris Amca sütümü içiyorum
Ani ölümüyle tüm Türkiye'yi yasa bogan Baris Manço'nun Moda'daki evi hayranlarinin akinina ugruyor. Sabahin erken saatlerinden gece geç saatlere kadar Yusuf Kamil Pasa Sokak'taki evin önüne gelen Manço hayranlari, duygularini, gözyaslari arasinda bahçe içinde açilan ani defterine döküyorlar. Evin çevresini saran demir parmakliklar ile kapisina karanfil birakan her yasta müziksever, park ettikleri otomobillerinde unutulmaz Baris Manço parçalarini dinliyorlar. Manço'nun hayranlari, dondurucu soguga ve yagmura aldirmadan saatlerce evin önünden ayrilmadilar. Caferagalilar ve gençleri imzali ‘‘Cennet mekanin olsun, seni unutan kahrolsun’’ yazili bir bez pankart da evin önündeki 2 agaç arasina asildi. 7'den 77'ye herkesin begenisini kazanan Manço'nun ‘‘Adam olacak çocuk’’ programinda verdigi mesajlarla kalbini kazandigi küçük hayranlari da evin demir parmakliklarina notlar birakti. Bunlardan biri de Baris Manço'nun egitici ve ögretici programalarinin ne kadar etkili oldugunu gösteriyor. ‘‘Baris Amca, sütümü içiyorum/Ispanak yiyorum/Arabanin arkasina oturuyorum/Sözünü dinliyorum/Seni hiç unutmuyorum/Inanç. 1 Subat 1999’’

Cenaze töreni bugün
Baris Manço, bugün devlet töreni ile ugurlaniyor. Istanbul Valiligi'nden yapilan açiklamaya göre Manço için ilk tören saat 09:15'te Moda'daki evinin önünde yapilacak. Daha sonra AKM'de saat 10:00'da düzenlenecek törenin ardindan Levent Camii'ne geçilecek. Manço, saat 13:30'da Kanlica Mezarligi'nda topraga verilecek. Kadiköy Belediyesi cenaze töreni sirasinda trafigin aksamamasi için çalismalar baslatti. Bu arada televizyonlar cenaze törenini canli yayinlayacak. Gece de bir çok eglence merkezinde anma töreni yapilacak.

Manço'ya Gesi Baglari topragi
Baris Manço'nun mezarina, Kayseri'nin Gesi Beldesi'nden toprak gönderilecek. Gesi Belediye Baskani Ömer Sagiroglu, Manço'nun, ünlü ‘‘Gesi Baglarinda Dolaniyorum’’ türküsünü en iyi yorumlayan sanatçi oldugunu hatirlatti ve ölümünün Gesi Beldesi'nde büyük üzüntü yarattigini söyledi. Sagiroglu, ‘‘Baris Manço, Gesi Baglari türküsünü çok duygusal yorumlayarak okumustu. Türkiye'nin yurtdisinda tanitiminda önemli hizmetleri de olan Baris Manço'nun mezarina, ona olan sevgimizin bir sembolü olarak Gesi Baglari topragi gönderecegiz. Onu daima kalbimizde yasatacagiz ve Gesi Baglari türküsüyle anacagiz’’ dedi.

Güle güle 1018 Baris
Yil 1955. Sinifin kapisindan, kisa boylu, tombik, gülerken öndeki 2 disi ortaya çikan bir çocuk girdi. Agabeyi Savas'in elini tutarak sinifa giren bu çocugun adi Baris'ti. Yillar sonra tüm Türkiye'nin taniyacagi Baris Manço.

Yatakhanede yataklarimiz yanyanaydi, sinifta ayni sirayi paylastik tam 6 yil boyunca. Okul numarasi benim numaramdan bir evvelki numaraydi; 1018.

Ortaokul siralarinda isbilgisi dersinde hocamiz Balaban, Baris'a tahtadan bir gitar yaptirdi. Gitar, sekli ile, telleri ile görünüste gitardi, ama bir eksigi vardi, çalmiyordu.

Galatasaray'da her cuma Samata Gecesi yapilirdi. Talebeler, daha sonral Baris'in ‘‘7 den 77'ye’’ programini yaptigi, Tevfik Fikret Salonu'nda toplanir, kurtlarini dökerlerdi. Yine böyle bir gecede Baris, elinde çalmayan tahta gitari ile sahneye çikti. Banttan yayinlanan Elvis Presley'in bir sarkisini söyleyip çalar gibi nefis bir gösteri sundu. Oysa ayni Baris, tüm okulun kosa kosa gittigi Elvis filmlerine, okuldan ‘‘Bu nasil müzik’’ diyerek gitmeyen tek talebeydi.

Sahnenin tozu bulasinca Baris kendini müzige vermeye basladi. Saksofonda sinif arkadasimiz Atkafa Savas Akad, bas gitarda Sapsal Ender ve solo gitarda Baris, lisenin pek çok gecesine renk katti. Baris bir süre sonra, bir kamyona atlayip, agabeyinin yerlestigi Belçika'nin yolunu tuttu. Güzel Sanatlar Akademisi'ni bitirdi orada, ama müzigi asla birakmadi.

Sonra ‘‘Çit çit çetene’’yi duyduk Baris'in sesinden. Ardindan herkesin dilinden düsmeyen sarkilari geldi pespese. Son olarak Bodrum, Akyarlar'da yaptigi Manço Club'ün açilisinda biraraya geldik. Sabahin 04.00'üne kadar eski günlerimizi yeniden yasadik. Bana ‘‘Aybars’’ dedi, ‘‘Inan ki çok yoruldum. Bundan sonra tek emelim yoksul çocuklarin egitimine katkida bulunmak olacak. Tuzla'da 2000 kisiyi okutabilecegim bir okul yaptiriyorum. Gencecik fidanlarin büyümesini seyredip keyiflenecegim, o keyifle de dinlenecegim. Tek istegim bu...’’

Bu keyfi yasayamadi Baris. Simdi dinlenebiliyor mu bilemiyorum, ama Baris müzigi ile hep dinlenecek. Güzel, iyi, temiz bir insani kaybettik. Güle güle 1018 Baris.

Mançoloji geliyor

Lale BARÇIN IMER

Dört gündür tüm Türkiye'nin yasini tuttugu Baris Manço, 8 aydir ‘‘Mançoloji’’ isimli yeni prodüksiyonunun üzerinde çalisiyordu. Manço'nun albümlerinde yer alacak tek yeni sarkisi ise ‘‘Kirkinci Yil’’di. Ancak son günlerinde bu albüm üzerinde çalisan sanatçi, sarkinin sözlerini tamamlayamadan hayata gözlerini yumdu. Yasamini kronolojik bir sekilde özetlemeyi amaçladigi ‘‘Kirkinci Yil’’in müzigine çok titizlenen Manço, sözleri konusunda da çok heyecanlanmisti.

40 yillik müzik hayatinda hit olmus pek çok sarkiyi yeniden düzenleyerek ve yeniden stüdyoya girerek hazirlayan Baris Manço, albümde yer alacak sarkilari genis bir kamuoyu arastirmasi sonucunda belirlemisti. Sanatçi ‘‘Manço & Manço’’ isimli sirketi tarafindan gerçeklestirilen arastirma sonucunda, aralarinda Dönence, Daglar Daglar, Gül Pembe, Halil Ibrahim Sofrasi ve Ben Bilirim gibi sarkilarin da bulundugu 24 parçada karar kildi. Albümün müzik yönetmenligini yillardir Baris Manço ile birlikte çalisan Eser Taskiran gerçeklestirdi. Baris Manço'nun çok heyecanlandigini ve bu albümlerinin üzerine titredigini söyleyen Taskiran, Manço'nun ‘‘Kirkinci Yil’’in sözlerini vefat ettigi gün yazmayi planladigini söyledi. Taskiran, bu sarkinin simdi enstrümantal olarak albümde yer almasina karar verildigini açikladi. Taskiran ‘‘Sözleri konusunda çok önemli planlari vardi, ancak sarkinin müzigi de o kadar etkili ki, onu sevenler, onu dinleyenler bu dilinden de anlayacaklar’’ dedi. Baris Manço'nun son 8 aydir üzerinde yogunlastigi ve tamami akustik kaydedilen ‘‘Mançoloji’’ isimli çalismasinda, rock müziginin önemli isimlerinin yani sira, dogu ve bati enstrümanlarindan olusan genis bir müzisyen ordusuyla bir senfoni orkestrasi yer aldi. Iki kaset ve ve iki albümden olusacak olan ‘‘Mançoloji’’ önümüzdeki haftalarda Emre Plak'tan çikacak.

Izmir'de Baris Manço parki

Beklenmedik ölümüyle 7'den 77'ye herkesi yasa bogan Baris Manço'nun adi Çigli'de bir parkta da yasayacak. Anadolu Caddesi üzerinde Belediye Saglik Isleri Müdürlügü'nün yaninda 16 dönüm alan üzerine yapilan park subat ayi sonunda törenle açilacak. Lale Manço'nun törene davet edilecegini belirten Çigli Belediye Baskani Galip Öztürk ‘‘Gerçek bir sanatçiyi kaybetmenin derin üzüntüsü içindeyiz. Bu güzel parka böylesine güzel bir insanin ismini vermeye Çigli Belediye Meclisi olarak karar verdik’’ dedi.

Nur içinde yatsin...

Bekir COSKUN

Kaç gündür kendi kendime ‘‘Baris Manço'yu yazmalisin’’ diyorum, bakiyorum-yokluyorum-okuyorum, yazilmadik-çizilmedik bir tek yani dahi bana kalmadi.

Ne de söylenmedik bir tek söz.

Ayrica onunla hiç yüz yüze gelmedik, tanismadik, o bana bir sey söylemedi, ben onu görmedim, ki ‘‘Bir gün Baris bana dedi ki...’’ diye oturup bir seyler uydurayim.

Ayrica onun sarkilarini sevmezdim.

Ama bu kadar çok seveni olmasi ve arkasindan bu kadar çok kisinin aglamasi beni etkiliyor.

O zaman somurtup ‘‘Niye benim yazacak bir seyim yok?..’’ diye yaniyorum.

*

Büyük televizyonlarin haber sunan yöneticileri, bugulu gözlerle durmadan ve araliksiz ‘‘Baris Manço haberleri’’ sunuyorlar.

Ekranlar tepeden tirnaga Baris Manço dolu.

Iyi de; niçin ona ekraninizda bir program yapma olanagi vermediniz?..

Adam öldürenlere, homoseksüellere, dönmelere, kadin kiligindaki erkeklere yer verdiniz de...

Ne kadar sululuk, ne kadar densizlik, ne kadar cilklik varsa ekranlarinizda yer aldi da, niçin Baris Manço'nun yüregindeki o ‘‘uçsuz bucaksiz insan sevgisini ve fazileti’’ topluma aktarmasina olanak tanimadiniz?..

*

Nur içinde yatsin...

Iyi bir arastirmaciydi da. Bir agaç gövdesinin içindeki ‘‘Allah’’ yazisini bulup, agaç kalasini söktügü gibi TRT ekranlarina getirerek, bu ilahi mesaji aziz halkimiza sunmustu.

Onun milliyetçi-Turanci yönü agir basardi, ama maneviyati da asla ihmal etmedi.

Agacin içindeki ‘‘Allah’’ yazisini buldugunda, rakip program yapanlar ne kadar agaç-kalas varsa yardilar da bir sey bulamadilar.

Peki, ona niçin ekranlarinizda yer vermediniz?..

Niçin bir program önermediniz?..

Önerdigi programlari niçin reddettiniz?..

Ne kadar densizlik, ahmaklik, sululuk, bes para etmezlik varsa her aksam Türk halkina gösteriyorsunuz da...

Televizyonlar, kadinlarin ‘‘Ümit bey biraz kaldir lütfen’’ sesleri ile çinliyor, öte yandan birileri katilanlari tuttugu gibi arka odadaki yataga götürüyor da...

Baris Manço niye yoktu?..

1.Sayfa 2.Sayfa
Ana Sayfa